حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2204
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
( 115 ) - سكّههاى اشك دوّم ( تيرداد اوّل ) او ، در نتيجهء اين جنگ ، سلكوس كالّى نيكوس پادشاه سلوكى را شكست داد و انطاكيّه را گرفت بعد ، چنان كه بالاتر گذشت ، با بهرهمندى تا فرات راند و از رود مزبور گذشته بيشتر مستملكات سلوكى را تسخير كرد . در نتيجه بين النّهرين و آسور و بابل و شوش و پارس و ماد مطيع او گشتند . خود او گويد ، كه فتوحات خود را تا حدود باختر امتداد داد ، ولى حقيقت مطلب محقّقا معلوم نيست . پس از آن از جهت خراجهاى گزافى ، كه بر ملل تابعه تحميل كرد و نيز بواسطه شورشيكه در مصر روى داد ، مجبور گرديد نتيجه بيشتر فتوحات خود را از دست داده بمصر برگردد . تيرداد در ابتداء از بهرهمندىهاى بطلميوس سوّم در انديشه شد ، ولى بعد ، كه او بمصر مراجعت كرد ، از موقع دولت سلوكى ، كه از جهت جنگ با بطلميوس مذكور ابّهت خود را بكلّى از دست داده بود ، استفاده كرده به گرگان تاخت و اين صفحه را بر دولت خود افزود . در 237 ق . م سلكوس كالّى نيكوس با برادر خود آنتيوخوس هىيراكس « 1 » صلح كرده ، فرصتى بدست آورد و با قشونى نيرومند بجانب پارت رفت ، تا اين ايالت را بدولت سلوكى برگرداند . با اين مقصود باوجود سپاه زيادى ، كه داشت ، از راه احتياط با ديودوت پادشاه باختر عقد اتّحادى بست ، تا هر دو پارت را در فشار گذارند . در اين احوال تيرداد صلاح خود را در آن ديد ، كه پارت را تخليه كرده به طرف شمال رود و در آنجا با مردم آسپاسياك سكائى ، كه مساكنشان بين جيحون و سيحون بود ، پيمان يگانگى بندد ( پولى بيوس ، كتاب 10 ، بند 47 ) . اين مردم قشونى به تيرداد دادند و او عازم پارت گرديد . در اين احوال خبر رسيد ، كه ديودوت پادشاه باختر در گذشته و پسرش بر تخت نشسته . معلوم است ، كه اين خبر چه قوّت قلبى به تيرداد بخشيد ، زيرا او ديودوت را دشمن نيرومند خود
--> ( 1 ) - Antiochus Hierax .